Άννα Μαρία Σμυρναίου
3 Φεβρουαρίου, 2026

Ο αυτισμός ή Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) είναι μια νευροαναπτυξιακή κατάσταση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί αντιλαμβάνεται τον κόσμο, επικοινωνεί, αλληλεπιδρά και συμπεριφέρεται. Κάθε παιδί με αυτισμό είναι ξεχωριστό (δεν αντιμετωπίζουν όλα τα παιδιά τις ίδιες δυσκολίες), ωστόσο στην καθημερινή ζωή συναντώνται ορισμένες προκλήσεις που επαναλαμβάνονται συχνά και επηρεάζουν τόσο το ίδιο το παιδί όσο και την οικογένειά του.
Ένα παιδί με αυτισμό μπορεί να μην ζητά αυτό που θέλει με λόγια. Για παράδειγμα, αντί να πει «θέλω νερό», μπορεί να τραβά το χέρι του γονέα προς το ποτήρι ή να φωνάζει ενώ βρίσκεται κοντά στο αντικείμενο που επιθυμεί. Άλλα παιδιά μιλούν, αλλά επαναλαμβάνουν φράσεις που άκουσαν από εμάς ή από κινούμενα σχέδια (ηχολαλία) χωρίς όμως να επικοινωνούν λειτουργικά.
Στο σχολικό περιβάλλον, ένα παιδί μπορεί να μην απαντά όταν το φωνάζει η δασκάλα, όχι επειδή δεν ακούει ή αδιαφορεί, αλλά επειδή δυσκολεύεται να επεξεργαστεί τον προφορικό λόγο ή να καταλάβει ότι η ερώτηση απευθύνεται σε εκείνο.
Συχνά τα παιδιά με αυτισμό δυσκολεύονται να ενταχθούν σε ομαδικά παιχνίδια συνομηλίκων. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε μειωμένο κοινωνικό ενδιαφέρον (δε βρίσκουν νόημα στο να προσεγγίσουν ή να παίξουν με τους άλλους) ή να στην έλλειψη κοινωνικών δεξιοτήτων (δε ξέρουν πως να προσεγγίσουν κατάλληλα και να παίξουν λειτουργικά).
Στο παιχνίδι με άλλα παιδιά, ένα παιδί με αυτισμό μπορεί να παίζει μόνο του, βάζοντας αυτοκινητάκια ή άλλα αντικείμενα σε σειρά ή ταξινομώντας τα, χωρίς να συμμετέχει στο ομαδικό παιχνίδι. Άλλες συμπεριφορές αφορούν δυσκολία να περιμένει τη σειρά του ή να ακολουθήσει τους κανόνες του παιχνιδιού.
Στην παιδική χαρά, το παιδί μπορεί να θέλει να παίξει με τα άλλα παιδιά, αλλά να προσεγγίζει με τρόπο απότομο ή «αδέξιο», με αποτέλεσμα τα άλλα παιδιά να απομακρύνονται.


Πολλά παιδιά με αυτισμό αντιδρούν έντονα σε ερεθίσματα που για άλλους θεωρούνται φυσιολογικά. Τα ερεθίσματα αυτά μπορεί να προέρχονται από τις γνωστές αισθήσεις μας ή να σχετίζονται με το αιθουσαίο ή με το ιδιοδεκτικό σύστημα του ανθρώπου. Για παράδειγμα συγκεκριμένοι ήχοι όπως αυτός της ηλεκτρικής σκούπας ή του σεσουάρ μπορεί να προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις ή ξεσπάσματα.
Στο φαγητό, το παιδί μπορεί να τρώει μόνο συγκεκριμένες τροφές, αρνούμενο να δοκιμάσει οτιδήποτε άλλο. Ακόμα το παιδί με αυτισμό μπορεί να εμφανίζει επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές που για εμάς δεν έχουν κανένα νόημα, όπως να περπατάει στις μύτες των ποδιών ή να κυλιέται συχνά σε διαφορετικές επιφάνειες.
Όταν αλλάζει κάτι απρόσμενα στη ρουτίνα του παιδιού, όπως μια ακυρωμένη βόλτα ή μια αλλαγή στη σειρά των βημάτων μιας δραστηριότητας ή του προγράμματος, το παιδί μπορεί να αντιδράσει με έντονο ξέσπασμα, κλάμα ή θυμό. Αυτές οι αντιδράσεις δεν αποτελούν «κακομαθημένη» συμπεριφορά, αλλά είναι μια εκδήλωση άγχους και αδυναμίας διαχείρισης της κατάστασης.
Σαν αποτέλεσμα, μπορεί να εμφανίζονται επαναλαμβανόμενες κινήσεις, όπως το κούνημα των χεριών ή το περπάτημα πέρα-δώθε, όπου βοηθούν το παιδί να ηρεμήσει και να οργανώσει τον εαυτό του.



Η καθημερινή ρουτίνα προσφέρει ασφάλεια. Για παράδειγμα, αν το παιδί πηγαίνει κάθε μέρα στο σχολείο από τον ίδιο δρόμο, μια αλλαγή διαδρομής μπορεί να του προκαλέσει έντονη αναστάτωση. Αντίστοιχα, μια αλλαγή στο πρόγραμμα, όπως η απουσία του θεραπευτή ή της δασκάλας, μπορεί να οδηγήσει σε άρνηση συμμετοχής ή έντονο άγχος.
Η υποστήριξη μέσω οπτικού υλικού (εικόνες, προγράμματα, κάρτες) βοηθάει σημαντικά τα παιδιά να κατανοήσουν τι θα ακολουθήσει και να οργανωθούν.
Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με αυτισμό γίνονται πιο κατανοητές όταν τις δούμε μέσα από απλές στιγμές της καθημερινότητας. Με την κατάλληλη καθοδήγηση και υποστήριξη από ειδικούς, τα παιδιά με αυτισμό μπορούν να κάνουν σημαντικά βήματα προόδου και να αυξήσουν τη λειτουργικότητά τους. Το πιο σημαντικό είναι να αναγνωρίζουμε ότι πίσω από κάθε συμπεριφορά υπάρχει μια ανάγκη που προσπαθεί να εκφραστεί.
Κλείσε το ραντεβού σου εδώ!